Al heel lang voel ik dat leren niet alleen uit boeken komt. Als kind las ik veel. Verhalen waren voor mij geen ontsnapping uit de wereld, maar juist een manier om erin te leven. Ik herinner me een zin die me altijd is bijgebleven: “reading fiction doesn’t help us escape the world, it helps us live in it”. Dat was precies hoe het voelde.
Later, toen ik meebouwde aan twee democratische scholen waar we werkten vanuit natuurlijk leren, werd dat gevoel alleen maar sterker. Daar zagen we dagelijks hoe leren vanzelf ontstaat wanneer er ruimte is voor nieuwsgierigheid, ervaring en het echte leven. En gedurende mijn levensweg begon ik te merken dat ik zelf ook zo leerde. Niet alleen uit boeken of gesprekken, maar door het leven zelf.
De laatste tijd zie ik dat nog duidelijker. Het zijn niet de grote momenten die me het meest vormen, maar juist de kleine, alledaagse situaties. In de ochtend als ik met een kop thee voor me uit te kijken en tijd maak om te voelen wat er die dag door mij heen wil bewegen. Lopend door de supermarkt komen regelmatig de meest onwaarschijnlijke inzichten bij me binnen. Tijdens een wandeling voel ik hoe mijn lichaam zich oplaadt en ontlaadt. Als ik mijn hond dartel door het bos zie huppelen, verzacht zij de ene keer een sombere stemming en de andere keer bevestigd ze een vrolijkheid in me.
Het zijn geen spectaculaire lessen. Niemand geeft me een cijfer. Er is geen diploma aan het eind. En toch leer ik elke dag iets. Over geduld. Over grenzen. Over hoe snel ik me nog kan aanpassen. Over hoe fijn het is om dat soms juist niet meer te doen. Over wanneer ik beter stil kon blijven. Over hoe ik me liefdevoller uit kan spreken. Over waar ik meer plezier en avontuur aan mijn leven mag toevoegen.
Boeken hebben daarin nog steeds een plek. Ze openen werelden, spiegelen, verzachten en geven woorden aan wat ik soms nog niet goed kan benoemen. Maar het leven zelf is misschien wel mijn grootste leermeester geworden.
Ik leer in hoe ik opsta, hoe ik eet, hoe ik werk, hoe ik met anderen omga. Zelfs in hoe ik reageer op een regenachtige dag of op een plan dat anders loopt dan gedacht. Soms leer ik door iets te begrijpen. Maar vaker leer ik door iets te diep te doorvoelen. En daar met mijn aanwezigheid bij te blijven.
Door te merken dat ik moe ben en toch nog even doorga. Door te ontdekken dat ik het eigenlijk fijn vind om alleen te zijn. Door te zien hoe mijn lichaam reageert als ik mezelf voorbijloop.
En af en toe moet ik er ook om glimlachen. Dan denk ik: kijk mij nou, weer een hele les geleerd, gewoon tijdens het wachten voor een stoplicht.
Het maakt het leven zachter. Minder zwaar ook. Alsof niet alles meer groots en betekenisvol hoeft te zijn om waarde te hebben. Het zit hem juist in de kleine momenten waarin ik even oplet. Even voel. Even bij mezelf ben.
Ik denk dat dat is wat leren van het leven voor mij betekent. Niet dat ik iets moet bereiken of verbeteren, maar dat ik me laat vormen door wat zich aandient. Gewoon, midden in het alledaagse.